Van was/klei model naar bronzen beeld:

Ook ikzelf aarzelde lang geleden om m'n beelden in het toen voor mij 'elitaire' brons te laten gieten. Maakte in dat grijze verleden zelf m'n mallen en goot af in aluminiumcement, het 'brons der armen'. Op zichzelf is aluminiumcement een prachtig product, geeft een mooie strakke huid, laat zich uitstekend kleuren en blijft -ook buiten-  lang mooi. Het materiaal heeft echter z'n beperkingen en naar mate mijn werk verfijnder werd, werd ik gedwongen de stap naar de gieter te nemen. Daar heb ik geen spijt van gehad, en werk nu al jaren met veel plezier samen met Ateliers Museum Technische Werken .

Een voltooid werk wordt naar de gieter gebracht en moet de keuze gemaakt worden of er al dan niet een mal gemaakt moet worden.  Zonder mal wordt het beeld zg. 'unicum' gegoten  en komt er slechts één exemplaar. Wordt er een mal gemaakt dan  is het mogelijk in 'oplage' te werken. Mijn oplage is 5-8 of 12 stuks. Deze oplage wordt bij de eerste gieting vastgesteld. Buiten deze oplage is het toegestaan 2 extra gietsels te laten maken onder de noemer 'epreuve artiste' , deze krijgen de nummer van het laatste gietsel met de toevoeging 'e.a.'.

Waren vroeger de mallen van gips, tegenwoordig bestaan de mallen uit een flexibele binnenmal die worden ondersteund door een harde kunststof buitenmal .

De Onderstaande foto's zijn afkomstig van een dia serie over het gietproces, ooit gemaakt tijdens de werkzaamheden bij Ateliers Museum Technische werken.

Foto boven, voltooide mal. Het origineel wordt verwijderd, de mal wordt in gereedheid gebracht voor het maken van een wasbeeld. Zie foto onder. N.B. een beeld kan uit meerdere mallen bestaan!!!

Na het sluiten van de mal wordt deze volgegoten met warme vloeibare gietwas. De grootte van het beeld bepaald de tijd, dat de gietwas in de mal moet blijven om tot een bruikbaar wasbeeld te komen. De overtollige gietwas wordt uit de mal gegoten om daarna met water te worden gekoeld. De mal wordt geopend, het wasbeeld gelost.

Foto onder; wasbeelden klaar om bijgewerkt te worden op gietnaden en andere oneffenheden.

 De aangietkanalen van de was zijn op de foto goed te zien. Niet altijd zijn wasbeelden makkelijk bij te werken. Bij gecompliceerdere vormen bestaat een beld uit meerdere mallen en moet dus na het (was) gieten op nieuw worden samengesteld. (Woerd)


Het bijwerken doe ik zelf altijd het liefste in de rust van m'n atelier. Elk vergeten plekje immers zal zich laten zien in het brons. Terug bij de gieter zal het beeld opgebouwd worden voor het uiteindelijke gietproces. Giet-en ontluchtingskanalen worden aangebracht.

Bij de volgende stap wordt het geheel ingevormd;

Bij foto boven is het beeld zo ver om 'te verdwijnen' in een uitstook vorm. In deze fase wordt ook de kern aangebracht. Uiteindelijk zal het brons tussen kern en binnenwand uitstook vorm vloeien. In principe is elk bronsbeeld dus hol. Dit heeft niets met besparen te maken maar met krimp en scheuren.

 

Al in de oudheid werd brons gegoten volgens bovenstaand principe. Ook het plaatsen in een gietkuil is niets anders als het nabootsen van zand.......

Als een van de laatste stappen wordt het brons verhit en kan het uiteinelijke gieten beginnen..... De 'lummel' (smeltkroes) hangt aan een rail en kan zo dus makkelijk alle vormen bereiken. Brons (legering koper en tin) wordt verhit tot plm. 1150 graden.  Als een vorm gevuld is wordt die afgesloten met een steen, om al te snelle afkoeling te verhinderen.

Na het afkoelen van de vormen wordt de gietmal verwijderd en blijft er een wonderlijk gietsel over......

Giet- en ontluchtingskanalen  worden met een flex verwijderd, om later verfijnder onzichtbaar te worden gemaakt. De oude giet- en ontluchtingskanalen worden later gesmolten en dus opnieuw gebruikt.

In een straalkast worden de beelden 'gereinigd' (vet vrij gemaakt) en kan het brons worden gepatineerd (op kleur gebracht).Dit kan koud én warm en met verschillende 'kleurrecepten' gedaan worden. IJzer- en koper nitraten/oxyden geven hele bekende patina (bruin en groen) maar veel kunstenaars en bronsgieters hebben zo hun geheime wapens als wijn, pokon etc etc.....

Ten slotte wordt het beeld -vaak nog warm van het patineren- in de was gezet. Deze was stopt de werking van het patina en zal het beeld laten glanzen. Wollen doeken, schuursponsjes én een koperborstel zorgen voor glans en het zg. 'doorpoetsen', het zichtbaar maken van de bronskleur.

Het zoeken naar een passende sokkel luidt de eindfase in. Vaak een lastige klus om de juiste vorm en materiaal te kiezen. Elk beeld stelt zijn eigen voorwaarde!!

Mijn laatste beeld (12-08-'17) laat een bijzonder patin zien, bijna wit.Het beeld staat op een hoge, slanke sokkel van Belgisch hardsteen waardoor het uitgebeelde een bijna volledige vrijheid krijgt. Door de witte kleur een absolute showstopper !.......